Heropening streekgeschiedenis land van Hulst

Aankondiging heropening streekgeschiedenis van het land van Hulst

De Internetpagina landvanhulst.nl over de streekgeschiedenis van het land van Hulst is, zo ik in mijn vorige bericht aankondigde, weer geopend. Na meer dan een jaar afwezigheid staat er nu de basis om op verder te bouwen. De pagina bestaat nu uit een test met de kadastrale kaart van de kern van Hengstdijk in 1832 en de onderliggende bestanden. verder heb ik een toelichting geschreven bij dit kaartje

Het donker gekleurde deel van het kaartje geeft het gebied aan dat bij introductie bewerkt is.

Het is een zeer bescheiden begin, maar hiermee is de basis gelegd om de informatie over streekgeschiedenis verder uit te bouwen. De eerst komende weken zullen enkele artikelen aan de nieuwe pagina worden toegevoegd. De voortgang kun je volgen op de pagina landvanhulst.nl. Incidenteel zal ik er hier nog aandacht aan besteden. Is je interesse gewekt. http://landvanhulst.nl/

Eerste artikel over de familie Crieckaert.

De zomermaanden worden in de journalistiek vaak aangeduid met komkommertijd. Er gebeurt weinig want iedereen die er toe doet is met vakantie en de journalisten ook. Bij het werken aan deze pagina merk ik ook dat de komkommertijd heeft toegeslagen. Bij mooi weer lokt het buitenleven en is het minder interessant om achter de computer te zitten. Deze week heb ik toch nog een product afgerond, namelijk het inleidend artikel over de familie Crieckaert. Vanaf vandaag staat het op deze internetpagina en zoals ik eerder aankondigde is dit het begin van een reeks. http://vanesbroeck.nl/artikelen/inleiding-krieckaert

Het gaat over de oudst bekende vermeldingen van de familie Crieckaert, waar de huidige Crieckaerts wonen en wat dat over hun gemeenschappelijke voorouders zou kunnen zeggen. Mocht je opmerkingen, vragen of aanvullingen hebben op dit stukje dan is dat zeer welkom.

Over 14 dagen komt de internetpagina landvanhulst.nl (weer) in de lucht. Bij de start zal de kadastrale kaart van de kern van Hengstdijk worden opgenomen. Bijna 250 percelen heb ik verwerkt. Voorts verwacht ik nog een paar artikelen op te nemen die in het verleden ook op deze pagina stonden.

Het Hisgis van de Friese Akademie heeft de afgelopen maand het kwartaalblad van het Centrum voor familiegeschiedenis gehaald met een korte beschrijving wat er voor een deel van Zuid- en Noord-Holland op de kaart is gezet. Dit geeft goed aan wat er op dit gebied mogelijk is.

Op de internetpagina over het land van Hulst zou ook het werk van de vrienden van het Hulsterarchief kunnen worden beschreven. Zodra de Covidmaatregelen dat toelaten zal ik hierover met het bestuur contact opnemen.

Mooi weer

Het mooie weer van de afgelopen weken werkt negatief uit op de bouw van de internetpagina. Voor de komende week zien de weersvoorspellingen er ook weer goed uit. Daarom een voorzichtige prognose; over 4 weken op 28 juni komen de kaarten op de nieuwe internetpagina landvanhulst.nl te staan. De meeste technische problemen met de bewerking van de kaart zijn nu opgelost. Resteert nog de gegevens die ik wil aanvullen en de internetpagina met toelichting en plannen. Dus nog even geduld en geniet ondertussen van het mooie weer.

Wat staat er op de kaart.

Dit klinkt als het begin van een belevenis van een fijnproever en dat is het ook, alleen niet voor culinaire liefhebbers, maar voor mensen die geïnteresseerd zijn in geschiedenis en oude kaarten.

Als je een historische kaart bestudeert, biedt die soms veel informatie. Het geeft de mogelijkheid je voor te stellen hoe de streek er vroeger uit zag. Verschillen met de huidige situatie vallen meteen op. Bij het tekenen van de kaart van de kadastrale kaart van 1832 van Hengstdijk had ik die ervaring ook. Uit eerder onderzoek wist ik al dat het oude stratenpatroon van Hengstdijk nog steeds te herkennen is in het huidige. De belangrijkste wijzigingen zijn de nieuwbouwwijkjes, die in de twintigste eeuw zijn ontwikkeld en de Hengstdijkse straatweg die aan het eind van 19e eeuw als tramverbinding is aangelegd. Voor die tijd reisde je van het dorp naar het Vogelfort via de Plevierstraat en de Havendijk.

De kern van Hengstdijk in 1832 .

De kadastrale registers geven de eigendom van de grond en gebouwen weer en soms ook de gebruiker ervan. Opvallend is het grootgrondbezit in de 19e eeuw. Van Alstein uit Brussel, Van Homberg in combinatie met Coppens uit Gent,  en graaf Robbiano uit Brussel bezaten een groot aantal percelen in het gebied dat ik nu in kaart heb gebracht. Het vermoeden is dat dit voortkomt uit het bezit van de kloosters. In de Middeleeuwen hebben de kloosters Oost Zeeuws-Vlaanderen laten in polderen en zij gaven de boerderijen in pacht uit aan de lokale boeren. Vanaf 1794 hoorde Zeeuws Vlaanderen tot Frankrijk. Om de staatskas te spekken en de revolutionaire idealen te realiseren werden in die tijd de adellijke en kerkelijke bezittingen genationaliseerd en verkocht. Grote stukken grond zijn hierdoor waarschijnlijk in het bezit gekomen van vermogende burgers in het toenmalige Frankrijk waar het huidige België en Zeeuws Vlaanderen ook toebehoorden.

De kern van Hengstdijk in 1832. Gebouwen zijn rood gekleurd op het erf oranje. Tuinen zijn olijfgroen en boomgaarden roze.

Als je naar deze kaart kijkt, valt ook op dat arbeiderswoningen vaak een flinke tuin hebben van meestal enkele honderden m² groot. Dit bood de mogelijkheid om voor een deel in eigen voedsel te voorzien. Bij de boerderijen en de woningen van ambachtslieden zien we bovendien vaak een boomgaard zodat er ook fruit op het menu stond. Oudere mensen uit de streek herinneren zich ongetwijfeld de hoogstamboomgaarden die te vinden waren op het erf van de boerderijen.

De kadastrale kaart die ik aan het tekenen ben, is interactief waardoor de mogelijkheid ontstaat bij de percelen achtergrond informatie te bieden. Zo zie je met een muisklik een overzicht verschijnen van de eigenaren en gebruikers van een perceel.

Overzicht van de gebruikers van de boerderij Zuiddijk 4. Het overzicht is ontleend aan het boek Boerderijen in het land van Hulst en de Oorspronkelijke aanwijzende tafel van 1832 van het kadaster.

Voorts kan het bezit van een eigenaar of een gebruiker op de kaart worden getoond. Onderstaand zien we het bezit van Ferdinand van Alstein.

Donkergroen gekleurd is het gebied dat in 1832 eigendom was van Jan Ferdinand van Alstein. Met rood is aangegeven de boerderij Zuiddijk 4 op de achtergrond de eigentijdse kaart van Hengstdijk.

Medio juni verwacht ik het geheel op internet te zetten. Tot die tijd wil ik nog een aantal foutjes uit  de gegevens en tekeningen halen en een nieuwe internetpagina aanmaken waarmee de gegevens gepresenteerd kunnen worden. De paginanaam wordt landvanhulst.nl. Meer daarover in mijn volgende bericht op 4 juni.

Monnikenwerk in de polder

Twee weken geleden gaf ik aan dat de Fryske Akademie  de kadastrale gegevens voor Zeeuws Vlaanderen ook in kaart heeft gebracht. Ik heb hen  gevraagd of ze plannen hebben om de uitwerking die ze voor Friesland hebben gedaan,  ook voor Zeeland te gaan maken.  Ze antwoordden  daar  voorbereidingen voor te hebben getroffen met  de organisatie achter de site  “Zeeuwen gezocht”. Ondertussen heb ik een internet pagina gevonden waar ook de kadastrale kaart van Zeeland uit 1832 op staat met een koppeling naar “Zeeuwen gezocht” namelijk https://intgwbp.zeeland.nl/geoloket/?Viewer=Cultuurhistorie, De pagina van de Fryske Akademie biedt de informatie meer toegankelijk  aan en bij de Zeeuwse site moet je ook nogal wat instellen om een mooi plaatje te krijgen. Een uitbreiding van de site  van de Fryske Akademie blijft daarmee zeer waardevol. Zodra deze uitbreiding er is kom ik er op terug. Wat er op de Zeeuwse site mogelijk is laat onderstaand plaatje zien van de dorpskern van Hengstdijk in 1832.

Kaart Geoloket met kern van Hengstdijk in 1832 met kadastrale percelen. Gebruik en eigenaar van het perceel worden zichtbaar bij aanklikken van het perceel.

Mijn plan is om naast deze genealogische internetpagina ook een internetpagina over de geschiedenis van het land van Hulst te maken. Daarmee wil ik een platform maken, waar naast historische  artikelen ook informatie gegeven wordt over bronnen materiaal over de streek en de bewerking daarvan. Naast archiefstukken kun je dan denken aan foto’s, kaarten en gebruiksvoorwerpen. Bovendien kun je daar dan zien welke bronnen al bewerkt zijn door de vrienden van het Hulster Archief. Een kaart met bewoners informatie zou  goed bij deze internetpagina passen.  Mijn genealogisch programma Haza21 biedt voldoende mogelijkheden om dit werk te kunnen uitvoeren. Je kunt daarin kaarten tekenen, percelen beschrijven en personen met hun gegevens aan de kaart koppelen. Het geheel kan daarna ook nog op een nette manier op internet gezet worden. Onderstaande kaart van de dorpskern van Hengstdijk in 1832 geeft een eerste indruk van wat je kunt verwachten.

Kaart van de kern van Hengstdijk in 1832. Rood zijn de gebouwen, wegen zijn geel, water is blauw groen is weiland, bruingroen is bouwland, oranje is een erf en roze is een boomgaard. De bewerkte kaart staat op een achtergrond van “open streetmap” (een hedendaagse kaart die als controle kan worden gebruikt bij het intekenen van de historische kaart.

Het probleem is echter dat het om veel gegevens gaat en het daardoor een omvangrijke klus is om dit in beeld te brengen. Ik ben begonnen met het in kaart brengen van de kern van Hengstdijk. Dit gaat om het tekenen van meer dan 200 percelen en het overnemen van 200 regels uit kadastrale tabellen. Voor het land van Hulst gaat het om meer dan 10.000 percelen. Ik ben daarom opzoek naar een handige manier om de kaarten en kadastrale registers te bewerken . De Fryske Akademie gaat kijken of ze de kaarten beschikbaar willen stellen, zodat ik die dan kan laden in mijn programma. Ik begin met het invoeren van de kadastrale tabellen maar daarna kunnen ook andere bronnen met bewoningsgeschiedenis worden toegevoegd.

Het indijken van de polders in het land van Hulst was in de middeleeuwen het werk van monniken. Het beschrijven van de historie van die polders is monnikenwerk.  

Bij de volgende blog (omstreeks 21 mei) verwacht ik dieper te kunnen ingaan op de verdere mogelijkheden van het kaarttekenen en ik verwacht dan te kunnen aangeven wanneer jullie voor het eerst de kaart en de achterliggende informatie kunnen inzien.

 Als er mensen geïnteresseerd zijn om mee te doen stel ik voor even contact met mij  op te nemen.

Genealogie op de kaart

Het spreekwoord zegt dat een vliegende kraai altijd meer vangt dan een zittende  en dat geldt zeker ook voor genealogen.  Contacten met ander hobbyisten of mensen met heel andere kennis kunnen verassende nieuwe mogelijkheden opleveren. Zo was ik laatst op zoek naar wat achtergrond- informatie bij kadastrale kaarten. Rond 1830 is voor het eerst in Nederland al het onroerend goed in kaart gebracht en is er per perceel een overzicht gemaakt met daarin de eigenaar, een eventuele gebruiker en de aard van het perceel bijvoorbeeld weiland, akkerland of bos.

Die kaarten had ik enkele jaren geleden al op internet gevonden en daar staan ook de registers bij uit die tijd. Het probleem is echter dat die registers zijn ingedeeld op de nummers van de kaart. Wil je de eigenaar opzoeken dan moet je heel wat registers doorzoeken en dat vergt veel tijd. Wil je er vervolgens voor de lezers er een interessant plaatje van maken,  dan moet je met fotobewerking of tekenwerk aan de slag.

Al googlend naar kadastrale kaarten kwam ik uit bij de internetpagina van de Fryske Akademy (Friese onderzoeksinstelling). Dat is niet bepaald de meest voor de hand liggende plaats voor een Zeeuw om te zoeken. Maar zij hebben de kadastrale atlas voor Friesland in beeld gebracht  en de informatie uit de registers toegevoegd. Vanuit deze foto van Friesland uit 1830 zijn ze terug gegaan in de tijd en ook naar het recentere verleden. Dit was leuk om te ontdekken, maar wat schetst mijn verbazing onder het tabje projecten stond ook de provincie Zeeland. Met een kaart viewer kun je inzoomen op de details en daaruit bleek dat ook enkele delen van het het land van Hulst al waren uitgewerkt

Een overzicht van de mogelijkheden van de applicatie Hisgis.  Rechts de dorpskern van Boschkapelle, dat in 1832 nog aan zee lag. Linksonder de informatie die het aanklikken van een perceel oplevert.

In antwoord op mijn mailtje aan de Fryske Akademy kreeg ik te horen  dat dat de kadatrale informatie al op de internetpagina “Zeeuwen gezocht” stond. Dat ik dat nog niet had  gezien is niet verbazingwekkend. Veel grond was namelijk in eigendom van verpachters die niet in de streek woonden. Vanuit de genealogie ben ik op zoek naar de bewoners. Vraag is nu: Hoe vind ik bij de woningen en bedrijven de bewoners? Als de bewoner eigenaar is vind ik hem terug in de kadastrale overzichten van Zeeuwen gezocht. Als dat niet het geval is zijn er nog een paar mogelijkheden.

Op de gezinskaarten die sinds het midden van de 19e eeuw zijn gemaakt staat het adres aangegeven in wijken en nummers en op de belasting-overzichten hoofdelijke omslag staat het gezinshoofd met ook zijn wijk en nummer. Misschien dat ik daarmee voldoende informatie heb om deze puzzel ruit 1830 te kunnen leggen. Met latere versies van hoofdelijke omslag en gezinskaarten kan ik dan naar het meer recentere verleden kijken en met de waterschapsgegevens (de zo genaamde Eveningboeken; de voorlopers van het kadaster) kan ik eventueel verder terug in de tijd. Zeker het proberen waard. Genealogie op de kaart kan wel heel mooi zijn zag ik in het Friese voorbeeld. Volgende week 30 april meer over het antwoord van de Fryske Akademy en mijn plannen

Na de lockdown

Bij mijn hobby, genealogie, loop ik soms tegen zaken aan waar andere hobbyisten iets aan zouden kunnen hebben of waar ik even bij stil wil staan. Vaak zijn ze te klein voor een artikel en van daar deze blog. Wellicht kan dit het begin zijn van een serie korte verhalen, die twee keer per maand verschijnen.

Een jaar geleden ben ik gestopt met werken en kreeg ik meer tijd voor mijn hobby genealogie. In die zelfde periode ging Nederland op slot vanwege Covid.  Zoeken in de archieven, gesprekken met mensen met dezelfde belangstelling, samen plannen maken en uitvoeren, cursussen volgen; ineens kon het niet meer.  Beperkingen die in geen verhouding staan tot de gevolgen van de pandemie voor de rest van de samenleving en al het leed dat door Covid wordt veroorzaakt.

Toch waren er het afgelopen jaar nog mogelijkheden om de hobby uit te kunnen voeren. Steeds meer informatie komt er beschikbaar op internet. Met de internetpagina wiewaswie.nl kun je in een paar uur tijd zelf de oorsprong van je familie in kaart brengen, als je wat gegevens van je grootouders of overgrootouders hebt. Vaak zijn er ook scans opgenomen van de oorspronkelijke documenten.  Ook staan er op sites als myheritage en geneanet kant en klare stambomen en de internet pagina van het Centraal bureau voor Genealogie biedt veel praktische tips voor het onderzoeken van je stamboom en het publiceren ervan.

Het afgelopen jaar heb ik dan ook uitgebreid gebruik gemaakt van het internet. Voor een schoonzoon heb ik gegevens van zijn voorouders opgezocht. Deze kon hij delen met zijn grootouders. Daarnaast heb ik deze internetpagina herzien en aangevuld met de gegevens van de Krieckaerts. Maar toch zie ik uit naar het volgende bezoek aan het archief in Hulst, de vrienden van het Hulsterarchief te ontmoeten en inspiratie geven en opdoen door plannen te bespreken.  Naast de fascinatie van het zoeken naar historie, is voor mij vooral het delen van de verhalen dat deze hobby leuk maakt. Onder tussen rijpen de plannen om meer te kunnen doen met genealogie. Meer daarover volgende week 23 april.